Meslek hastalıkları: malul bırakarak listele ki gizleyebilesin… / İbrahim Akkurt

Meslek hastalıkları: malul bırakarak listele ki gizleyebilesin… / İbrahim Akkurt
image_pdfimage_print

Negrel kızdı: Haydi efendim! dedi.  Kafanız ezildiği zaman, işin ucu size mi dokunacak? Hiçbir zaman! İşletme size yahut karılarınıza maaş bağlamak zorunda kalacak…”(1) 

Bu diyalog daha doğum aşamasındaki kapitalizmin işçi/çalışan sağlığına, meslek hastalıkları ve iş kazaları gerçeğine yaklaşımını belki de onlarca cilt kitaptan daha iyi anlatmaktadır.  Satırlar Emile Zola’nın işçi sınıfı mücadelesini destanlaştıran başyapıtı Germinal’den… Olaylar 1860’larda Fransa’nın kuzeyinde bir madende geçmektedir…  

Doğum aşamasındaki düşüncesi bu olan kapitalizmin giderek daha da fazla vahşileşeceğinin de ilk işaretleridir aslında bunlar.  O günden bu güne kâr maksimizasyon hırsı, insana yaklaşımı hiç değişmedi; hatta artarak ancak daha da sinsice devam etti, ediyor.  O kadar sinsice bir tezgahla devam ediyor ki, o kadar süslü şablonlarla pazarlanıyor ki… İçine insan hakları, sosyal yardım, tazminat, kayıt, sistem, liste vb. soslar katılarak servis ediliyor ki bunu dünyada haykırmaya çalışan dinozorların sayısı maalesef elin parmaklarını geçmemektedir.     

Kişilerin aktif toplumsal yaşamdan uzaklaştırılmasının bir yolu da kazanla kendisinden alınanların bir kısmını kaşıkla tekrar kendilerine sunma lütfunu göstermektir.  Böylece kişilerin sistemin her türlü buyurganlığı ve hoyratlığı karşısında boyunları kıldan ince hale getirilir.   Bu günümüz dünyasında, toplumlarda maluliyet sarmalı ile olanaklı hale getirilmiştir.  Örneğin ABD’de yetişkin nüfusun %16’sı yani en az 37 milyon kişi değişik derecelerde malul olarak tanımlanmış, ölmeyecek derecede maaşlar bağlanmıştır; bu ülkede 2012 itibarıyla maluliyetle ilişkili harcama yıllık 400 milyar doları geçmiştir.  Başka bir ifadeyle ABD sağlık bütçesinin ¼’ünü maluliyet ile ilişkili harcamalar oluşturmaktadır (2).  Dünya Sağlık Örgütü 1970’lerden beri bu konuda değişik zamanlarda kurallar, tanımlamalar içeren raporlar yayımlamaktadır.  Bunlardan en sonuncusunu 2013’de yayımladı; buna göre dünyada değişik nedenlerle malul olanların sayısı 1 milyarı yani dünya nüfusunun %15’ini geçmiştir (3). Ülkemizde de konu çok da farklı değildir; TÜİK’in 2012 verilerine göre yetişkin nüfusun %18.9’u sağlık sorunları nedeniyle işgücü dışındadır yani maluldür.   

Burada hemen denilebilir ki olsun!, ne kötülüğü var maluliyet nedeniyle kişilere bir takım haklar verilmesinin?  Sana ne? 

Meslek hastalıklarının günümüzde tespit edil(e)memesinin, bildiriminin yapıl(a)mamasının, kayıt altına alın(a)mamasının 1 numaralı gerçek sebebi maluliyet tespiti işlemleridir.  Bunu bir şablona oturtmanın temel esası ise “liste sistemi” dir.  

Çalışan bir kişide işe bağlı bir “etkilenme” tekrarlar sonucu zamanla kişide bir takım emareler, bulgularla “hastalık”a dönüşür.  Bu hastalık bulgularının işle, çalışma ortamı ile ilişkili olduğu zamanında fark edilemezse, kayıt altına alınamazsa kişide yaşam süresi ve kalitesini etkileyecek bir takım geçici ya da kalıcı hasarlar bırakır yani kişi “malul” olur.  Kişideki bu etkilenme durumunun derecesi yani maluliyet oranı çalışma yaşamındaki hastalık ya da kazalara bağlıysa “meslekte kazanma gücü azalma oranı” olarak tanımlanır ki bu aynı zamanda tazminat oranının da belirlenmesinde kullanılır.  Ancak burada ufak bir ayrıntı var, bazen yıllar sürecek bu gelişmeler sonucu yani etkilenme, hastalık, maluliyet sürecinin de bir listede kayıtlı olması, tanımlanmış olması gerekir.  Yani bu patolojiler ILO’nun belirlediği ve tüm ülkelere empoze ettiği liste sistemi içinde olmak ve yine ILO’nun belirlediği bir sistematik içinde bazen yıllarca sürecek bürokratik çarkların içindeki tüm aşamaları başarıyla aşmış olmalı ki bir sosyal kazanca dönüşebilsin (4).  Çünkü bunların çilesini sonra “gariban” işveren (ki bulunabilirse) çekecek:

   Kafanız ezildiği zaman, işin ucu size mi dokunacak? Hiçbir zaman! İşletme size yahut karılarınıza maaş bağlamak zorunda kalacak ….”              

İşte sistem aynı, yol yordam aynı: insanları pasifize edeceksin; köle gibi çalıştıracaksın, çalıştırdığın koşulların kişinin sağlığı üzerindeki etkilerini zinhar görmemeleri gerek.  Bunu görmeleri gereken sağlıkçıları da suçun ortağı haline getireceksin.  Sağlık sistemini hastalıklardan kazanç elde etme kapısı haline dönüştüreceksin ki hastalık üretim merkezleri görünmesin.  Sonuçta da neye bağlı olduğu “bilinmeyen” hastalık ve patolojiler sonucu her dediğine biat edecek bir maluller ordusu oluşturacaksın. 

Sistem budur; yıllardır anlatmaya çalıştığım; Fransız Sosyolog Mony’in yıllardır haykırdığı: “tazminatınız kafanıza çalınsın” denilen meslek hastalıkları sistemi budur.  Bu sistem bir “Yasal meslek hastalıkları sistemi”dir; bunu yerine “tıbbi meslek hastalıkları sistemi kurulmalıdır” dememdeki sebep budur.  Başka bir dünya mümkündür, yeter ki istensin… Bunu dünyada yaşayan ben dahil %99 olarak gördüğümüz gün; en az 200 yıllık %1’lik vahşi kapitalizm oyun kurucularının işi biter.  Ah bir görebilsek… Ne Haziranlar yaşanır memleketimde, dünyada… 

 

Kaynaklar

1.Emile Zola, Germinal, Yordam Kitap, 4.basım

2.CDC-MMWR/ August 30, 2013/Vol.62/ No.34:697

3.WHO 2013 10 facts on disability

4.ILO 2013 National sysytem for recording and notification of occupational diseases. Practical guide

 

Prof. Dr. İbrahim AKKURT

 İş ve Meslek Hastalıkları Uzmanı

 

Bu makale  359  defa okundu.




4 Yorum

  1. Kaleminize, beyninize sağlık. Toplumun çoğu durumun farkında, ama sizin de değindiğiniz gibi siyasi partiler seçiminde güven ve seçim hataları nedeniyle iktidarın sahipleri hep aynı kalıyor. Dileğinez katılıyorum. Yazmaya ve düşünmeye devam.

    • Herşeye rağmen enseyi karartmamak lazım, Teşekkürler; sevgiler, saygılar

  2. Sevgili İbrahim,

    Sağolasın..
    Çok başarılı bir yazı olmuş.
    Ben de web sitemde paylaştım.

    Senin yazının altında katkılarım oldu hep yaptığım gibi..

    AÜTF DV Halk Sağlığı Stajında verdiğim Meslek Hastalıkları dersinin 175 yansılık kapsamlı pdf dosyasını da ekledim..

    http://ahmetsaltik.net/2016/06/30/meslek-hastaliklari-malul-birakarak-listele-ki-gizleyebilesin/http://ahmetsaltik.net/2016/06/30/meslek-hastaliklari-malul-birakarak-listele-ki-gizleyebilesin/

    Sevgi ve saygı ile.
    30 Haziran 2016, Ankara

    Dr. Ahmet SALTIK
    http://www.ahmetsaltik.net
    profsaltik@gmail.com
     

    lı pdf dosyasını da ekledim..

     

  3. Teşekkürler Sayın Hocam…

Yorum yaz


üç − = 2