Gebelik dönemi bakım hizmetlerinde ABD ve Küba: ABD için dersler/Özetleyerek çeviren: İlker Belek

Gebelik dönemi bakım hizmetlerinde ABD ve Küba: ABD için dersler/Özetleyerek çeviren: İlker Belek
image_pdfimage_print

Temmuz 2013’de bir grup Amerikalı sosyal çalışma eğitimcisi doğum öncesi bakım hizmetlerini yerinde değerlendirmek ve ABD’nin durumuyla karşılaştırmak üzere Küba’yı ziyaret etti. Ekip daha sonra burada özetlediğimiz makaleyi yayınladı.

Bilindiği gibi bebek ölümü bir ülkenin sağlığı bakımından temel indikatör olarak kabul edilmektedir. Amerikan Hastalık Kontrol Merkezi’ne (CDC) göre bebek ölümünün nedenleri düşük ya da ileri anne yaşı, kötü sosyoekonomik durum, var olan sağlık sorunları, madde kullanımı, stres ve yetersiz gebelik bakımıdır.

ABD’de sağlık hizmeti bir meta olarak görülür. Gebelik bakımından yararlanabilmek için ya bedelini ödemek ya da Medicaid kapsamına girmek gerekir. Medicaid ABD’de yoksullara yönelik sosyal güvenlik sitemidir. Ancak Medicaid’e kaydolabilmek gebelik bakımını almayı zorlaştıran zaman alıcı bir süreçtir. Bunun da ötesinde yoksul kadınlar gebelik dönemi dışında ana sağlığı hizmetleri için Medicaid’den yararlanamazlar.

2013’te yayınlanan Affordable Health Care yasası (ACA) evrensel sağlık bakımı ve sağlık hizmetlerinin maliyetlerinin düşürülmesi yolunda önemli bir adım oldu. Bu kapsamda kadın ve çocukların kapsayıcı sağlık hizmetine ulaşmaları amaçlanmaktadır. Yasa kapsamında eyaletlere, bebek ve anne ölümlerini azaltmayı amaçlayan ev ziyareti programlarının uygulanması için kaynak aktarılması planlanmaktadır. Ancak, bu amaçlar doğrultusunda belirlenmiş somut bir hizmet modeli henüz bulunmamaktadır. Bu nedenle etkili olduğu kanıtlanmış programların değerlendirilmesi Amerika için önem taşımaktadır.

Küba’nın yerinde değerlendirilmesi bizim açımızdan ilginç bir deneyimdi. 2011 için Küba ulusal gelirinin %10’unu, ABD %17.9’unu sağlık için harcıyordu. Buna rağmen Küba’nın elde ettiği sonuçlar çok daha iyiydi. Bebek ölüm hızı bakımından ABD 188 ülke arasında 34. iken Küba 33.’dür. Fark küçüktür ama iki ülkenin ulusal gelirleri dikkate alındığında Küba’nın başarısı ortaya çıkar.

Küba’da sağlık hizmeti parasızdır. Sağlık sisteminin tabanında aile hekimliği klinikleri (consultorios), bunların üzerinde poliklinikler (ki bu kurumlarda uzman hekimler de çalışır) ve hiyerarşinin en yukarısında da hastaneler, yoğun bakım hizmeti veren kurumlar yer alır.

Aile hekimleri 24 saat süreyle toplum temelli koruyucu ve birinci basamak sağlık hizmeti sunarlar. Bu kurumlarda bir hekim ve hemşire birlikte çalışırlar ve poliklinikler tarafından desteklenip, denetlenirler. Bu ekip her bireyi yılda en iki kez rutin sağlık muayenesinden geçirmek zorundadır. Bu muayenelerin bir kısmı bireyin evinde gerçekleştirilir. Gebeliklerin bir kısmı da bu muayeneler sırasında saptanır. Gebelik beslenmesi ve emzirme konularına özellikle önem verilir. Her gebe, doğum sonrası dönemi de kapsayacak şekilde, en az 12 kez muayene edilir.

Süreklilik, ulaşılabilirlik, sağlığın geliştirilmesi ve koruma bu hizmetin temel taşlarıdır. Hekimler yüksek riskli gebeleri için uzmanlardan danışmanlık talep ederler. Gerekiyorsa aile hekimi hastasını polikliniğe de götürür ve poliklinik ile birinci basamak arasındaki koordinasyonu sağlar. Poliklinikler biopsikososyal bir yaklaşımla toplum temelli hizmet sunan merkezlerdir. Gebelere diş hizmetleri, sosyal hizmetler, doğum kontrolü ve psikolojik hizmetleri de sunarlar. Bu hizmetler çok disiplinli bir ekip tarafından yerine getirilir. Eğer gebelik yüksek riskliyse kadın gebeliğinin 20. haftasında anne evine yerleştirilir. Diyabet, hipertansiyon, psikolojik sorunlar ve adolesan gebelikleri riskli olarak tanımlanan durumlar arasındadır. Anne evlerinde her tür gereksinim devlet tarafından sağlanır. Doğum zamanında ise kadın yeniden hastaneye transfer edilir.

ABD, Küba gibi, küçük nüfuslara hizmet veren poliklinikler kurabilir. Böylece kapı kapı dolaşarak sağlık hizmeti sunmanın olanağı yakalanmış olur. Bu şekilde gebelere evlerinde bilgi, sosyal destek vermek mümkün olabilir. Hastanelerin bu sisteme entegre olmasını sağlayacak çalışmalar yapılabilir. Küba’da olduğu gibi evrensel tarama testleri muhtaç gruplara götürülebilir.

 

Kaynak: Dubus N, Traylor A (2015) Comparative View of Prenatal Care between the United States and Cuba: Lessons for the United States? Journal of Human Behavior in the Social Environment 25 (1).

 

Bu makale  136  defa okundu.




Yorum yaz


1 + = üç